حسين بن حسن خوارزمي

مقدمة 16

شرح فصوص الحكم

وارد نيامد ، تبرئه شد ، و به ديار خويش - يعنى خوارزم - بازگشت . امّا ازبكها از وى دست برنداشتند و در سال 840 به شهادتش رسانيدند ، و تن وى در خوارزم در پايين پاى پيرش ابو الوفا به خاك سپرده شد « 2 » . تحقيقاتى كه تا كنون به وسيله محقّقان و پژوهندگان ايرانى و خاورشناسان غربى در زمينه آثار كمال الدين حسين خوارزمى شده است وافى و كافى نمىنمايد ، با آن كه يافته هاى هر يكى از آنان در شناخت بهتر و بيشتر اين دانشى مرد عارف ارزنده است و مغتنم . برخى از آثار او را كه ارباب كتب رجال و فهرست نگاران نسخ خطى ياد كرده‌اند ، و آن مقدار ، اشارات و ارجاعاتى كه خود وى در برخى از آثارش به مؤلَّفات خود داده است به اين قرار است : 1 - جواهر الاسرار و زواهر الأنوار . ( شرح سه دفتر نخست مثنوى ) . 2 - كنوز الحقائق في رموز الدقائق . ( شرح منظوم مثنوى ) . 3 - نصيحت نامهء شاهى . 4 - المقصد الأقصى في ترجمة المستقصى . 5 - ديوان اشعار . ( هيأت ناقص آن به نام ديوان منصور حلاج چاپ شده است ) . 6 - تحفة الأبرار في افضل الاذكار . 7 - شرح قصيده برده . 8 - رساله اى در عرفان . 9 - اساس القواعد . ( در علم حساب ) . 10 - ينبوع الاسرار في نصائح الأبرار . اما بنده در اين گفتار در پى آن است كه اثرى تازه ياب و ناشناختهء خوارزمى را بشناساند ، و آن شرحى است بر فصوص الحكم ابن عربى . 11 - شرح فصوص الحكم در فهرست نسخه هاى خطى فارسى در قسمت شروح فصوص مىخوانيم . « شرح فصوص الحكم : متن از محيى الدين عربى ( م 438 ) . گزارش از ناشناس و متأخر از شرح قيصرى » « 3 » .

--> « 2 » حبيب السير 4 / 10 . « 3 » جلد 2 ( 1 ) : 1243 . - ظاهرا آقاى اسماعيل عثمان يحيى در كتابشناسى ابن عربى : Hiastoire et Classificationde I'oeuvre d'Iban Arabi شرح مزبور را از كمال الدين حسين خوارزمى خوانده است .